Bsaha

Wat het is

B'ssaha betekent letterlijk ‘met gezondheid’ en is een vaste uitdrukking van het Marokkaans-Arabisch die in veel situaties past: tegen iemand die eet of drinkt, nieuwe kleren draagt of van de kapper komt¹. Uitgebreid tot ‘B'ssaha u raha’, met gezondheid en welbehagen, komt ze bij eten en drinken ongeveer overeen met ‘eet smakelijk’ of ‘proost’².

Het woordenboek van het Marokkaans-Arabisch van Richard S. Harrell (Georgetown University, 1966) voert ṣeḥḥa op met de betekenissen ‘gezondheid’ en ‘kracht’ en vermeldt de uitroep b-ṣeḥḥtek apart: men zegt hem tegen iemand die net een knipbeurt of een bad achter de rug heeft of een nieuw hemd of een nieuw pak draagt³. Dezelfde wortel zit in ṣḥiḥ, ‘sterk, gezond, echt, juist’, en in de wedervraag be-ṣ-ṣeḥḥ?, ‘echt waar?’⁴.

Daarnaast bestaat de aansprekende vorm ‘B'sahtak’, tegen meerdere personen ‘B'sahtkoum’, die men zegt tegen iemand die net bij de kapper of uit het badhuis komt of iets nieuws draagt⁵.

Waar het vandaan komt

De uitdrukking gaat terug op het Arabische ṣiḥḥa, in het Standaardarabisch ‘gezondheid’, daarnaast ook ‘juistheid, echtheid, geldigheid’; het bijbehorende werkwoord ṣaḥḥa betekent ‘gezond zijn, genezen’, maar ook ‘waar zijn, kloppen’⁶. Het woordenboek van Harrell geeft voor het Marokkaanse ṣeḥḥ overeenkomstig ‘waarheid’ en ‘vastheid’⁷.

Wanneer

Het antwoord op al deze formules met ssaha luidt ‘Allah yaʿtik ssaha’, Allah geve jou ook gezondheid⁸; ook Harrells woordenboek vermeldt ḷḷah yaʿṭik ṣ-ṣeḥḥa als het vaste wederwoord op b-ṣeḥḥtek⁹.

Tegenover de gastheer bestaat een eigen formule: hem bedankt men aan het eind van de maaltijd, of wanneer men niet meer kan eten, met ‘Allah yakhlef’, moge Allah het je vergelden¹⁰.