Chaabi

Wat het is

Chaabi is een verzamelnaam voor verschillende soorten Marokkaanse volksmuziek, die landelijke en stedelijke tradities verbinden¹. Het Arabische woord šaʿbī betekent ‘volks’²; wat ermee bedoeld wordt, verschilt daarom naar tijd en plaats³.

Tot de landelijke varianten behoren jerra en aïta; sommige etnomusicologen zien de aïta echter als een eigen genre⁴. Het woord aïta duidt een roep aan waarmee men iemands aandacht trekt⁵. Voor de musicoloog Allal Raggoug is de aïta het misschien meest typische volksgenre van Marokko, vooral geliefd in eenvoudige kringen⁶. Een stuk begint met een voorspel, dan volgen meerdere strofische delen die door een refrein worden verbonden, en het eindigt met een dansbare finale⁷.

Waar het vandaan komt

Chaabi begon als straatmuziek op pleinen en markten⁸. Vroeger vatte de term veel volkse stijlen samen, bijvoorbeeld de aïta marsaouiya uit de omgeving van Casablanca, de stijl van Hamid Zahir uit Marrakesh en de muziek van de zanger Rouicha uit de Midden-Atlas⁹.

De aïta is regionaal gekleurd: Raggoug noemt de varianten gharbaoui, zaëri, haouzi, marsaoui en hasbaoui, elk gebonden aan haar streek¹⁰; volgens de etnomusicoloog al-Idrissi zijn er twee subgenres, de marsaouia en die uit de omgeving van Beni Mellal¹¹.

Geschiedenis

Voor de aïta bestaat, anders dan voor malhun en Andalusische muziek, geen vaststaande ontstaansgeschiedenis en tot 2000 geen academisch onderzoek¹². Raggoug vermoedt haar begin bij de Arabische stammen die onder de Almohadenheerser Yaqub al-Mansur naar de vlakten van de Gharb bij Abda trokken, waar twee culturen elkaar ontmoetten¹³.

Tegenwoordig bedoelt men met chaabi vooral de muziek die sinds de jaren 1980 in Marokko populair is¹⁴. Ze kwam op na de bloeitijd van Nass el Ghiwane en Jil Jilala en put uit de aïta, uit verhalen van de malhun, uit de devotionele muziek van de Aissawa en Gnawa en uit ritmes van de Atlas¹⁵.

Waarvan het is gemaakt

Er wordt gezongen in het Marokkaans-Arabisch¹⁶. De vaak jonge muzikanten spelen synthesizer en andere elektrische instrumenten¹⁷.

Wanneer

Chaabi is te horen in cafés, restaurants en op bruiloften¹⁸, en verder in nachtclubs en cabarets¹⁹.