Moussem van Tan-Tan

Wat het is

De Moussem van Tan-Tan is een jaarlijkse bijeenkomst van nomadische volken van de Sahara in het zuidwesten van Marokko, waar meer dan dertig stammen uit het zuiden van Marokko en andere delen van Noordwest-Afrika naartoe komen¹. Volgens de beschrijving van UNESCO is een moussem een soort jaarmarkt met economische, culturele en maatschappelijke functies².

In 2005 werd de Moussem uitgeroepen tot ‘Meesterwerk van het mondeling en immaterieel erfgoed van de mensheid’, in 2008 opgenomen in de Representatieve Lijst van het immaterieel cultureel erfgoed³. Hij wordt georganiseerd door de Stichting Almouggar⁴.

Waar het vandaan komt

Tan-Tan ligt tussen de grote woestijn en de kust, in een overgangsgebied tussen de Atlas, de Anti-Atlas en de Sahara⁵. Dankzij het water was de regio van de Oued Noun een plek waar oasebewoners en nomaden elkaar ontmoetten⁶.

Geschiedenis

Oorspronkelijk kwamen de nomaden eenmaal per jaar samen, rond mei; de bijeenkomsten hoorden bij de jaarcyclus van landbouw en veeteelt⁷. Men kwam samen om levensmiddelen en andere waren te kopen, te verkopen en te ruilen, wedstrijden in kamelen- en paardenfokkerij te houden, bruiloften te vieren en kruidenkenners te raadplegen⁸. De nomaden haalden er graan, dadels en fabriekswaren en verkochten vooral wol en andere producten van hun kuddes⁹.

In 1963 werd de eerste Moussem van Tan-Tan gehouden, om de plaatselijke tradities levend te houden en een plek te bieden voor uitwisseling, ontmoeting en feest¹⁰. Voor de nomaden, wier levenswijze door economische en technische omwentelingen sterk is veranderd en van wie velen zich hebben gevestigd, is de Moussem een manier om hun kennis en tradities te bewaren¹¹.

Hoe het wordt gemaakt

Bij de Moussem hoorden altijd muziek, volkszang, spelen, dichtwedstrijden en andere mondelinge tradities van de Hassani-cultuur¹². Tegenwoordig staan dromedarisraces, Tbourida-voorstellingen, bijeenkomsten van de stammen, volksspelen en tentoonstellingen van plaatselijk ambacht op het programma, plus een grote optocht met enkele honderden deelnemers in traditionele kleding¹³.

In een groot paviljoen tonen themetenten het dagelijks leven, de gebruiken en de vaardigheden van de nomadische samenleving¹⁴. In de stamtenten zijn alle stammen vertegenwoordigd, zo’n dertig; bij de opname op de UNESCO-lijst waren het er 34¹⁵. Er zijn aparte ruimtes voor paarden, voor dromedarissen, voor kinderen en voor de volksspelen van de Hassani-nomaden¹⁶.

Wanneer

De 19e editie was eerst gepland van 3 tot 7 oktober en vindt nu plaats van 30 oktober tot 3 november 2026 in Tan-Tan en El Ouatia, onder het motto ‘Le Moussem de Tan-Tan, patrimoine humain et pont d'échange culturel’¹⁷. Op meerdere podia spelen muzikanten uit de regio, uit Marokko en uit het buitenland, en de afsluiting op 3 november is een avond met Hassani-poëzie¹⁸.