Selham

Wat het is

De selham is een wijde mantel met capuchon, die tot de voeten reikt en van voren op de borst slechts over ongeveer een handbreedte is dichtgenaaid; zo blijft hij zonder gesp of knoop op de schouders zitten¹. Mouwen heeft hij niet; in omtrek lijkt hij op een klok². Harrells woordenboek van het Marokkaans-Arabisch beschrijft hem als overkleed met capuchon en zonder mouwen; de kwast aan de capuchon heet belluta³.

In de stad draagt men hem over de djellaba⁴. Eeuwenlang was hij een mannenkledingstuk, gedragen door sultans, ambtenaren, rechtsgeleerden en gewone mensen; tegenwoordig dragen ook vrouwen hem, voor wie ontwerpsters hem opnieuw vormgeven⁵.

Waar het vandaan komt

De selham is de Marokkaanse vorm van de burnus, die men in heel Noord-Afrika draagt, in stad en land, bij Berber- en Arabischsprekers⁶. Marokkaanse Berbersprekers noemen hem meestal asdelham, een vorm die ook het Arabisch kent; het woord burnus zelf is bij hen onbekend⁷, in het Marokkaans-Arabisch staat bernus echter naast selham in het woordenboek⁸. De naam selham voert men mogelijk terug op een Arabisch woord voor slank en hoog⁹.

Geschiedenis

Ibn Khaldun beschrijft de burnus als kleding van de Berbers, en al Augustinus noemt een mantel genaamd birrus, die in zijn tijd in Afrika werd gedragen¹⁰. Onder de Meriniden was de selham een heffing van de plattelandsbevolking aan de staat, die sultan Abu al-Hassan (1331–1351) afschafte¹¹.

Waarvan het is gemaakt

Als mantel tegen de kou wordt hij zeer dicht geweven, van zuivere witte wol of bruin geitenhaar, soms zwart geverfd¹². Welgestelden lieten hem maken van fijne wol, zijde of brokaat, eenvoudige stukken zijn van grove wol¹³. Aan de capuchon hangt een kwast, die bij stedelijke notabelen zeer groot kon zijn¹⁴.

Hoe het wordt gemaakt

In Figuig spinnen en weven vrouwen schapen- en kamelenwol, mannen naaien er selham en djellaba van; aan één stuk werken vijf vrouwen ongeveer tien dagen¹⁵. Bekend om de vervaardiging waren ook de Jbel Mdioun ten oosten van Fez en de streek Tadla, en in enkele wijken van Fez werden de versieringen gemaakt¹⁶.

Wanneer

Stedelingen die aan de traditie vasthouden, dragen de selham op feestdagen, op vrijdag en bij bijzondere gelegenheden¹⁷. Bij de tbourida, het ruiterspel, hoort hij bij de feestkleding, samen met de djellaba en de gedrapeerde haik¹⁸.

Waaraan je het herkent

Van de djellaba onderscheidt hij zich doordat hij geen mouwen heeft en van voren bijna helemaal open is¹⁹. In Figuig toont de kleur de drager of de gelegenheid: wit voor religieuze gelegenheden, zwart voor de bovenlaag, bruin voor boeren, en rood geldt als het fijnste, voorbehouden aan de notabelen²⁰.