Keramiek uit Safi

Wat het is

Safi ligt aan de Atlantische kust en is volgens de Maison de l’Artisan bekend om zijn blauwe aardewerk; samen met Fez, Salé, Marrakesh en Tetouan is het een van de vijf belangrijkste centra van de Marokkaanse keramiek.¹ Volgens UNESCO zijn blauw-witte motieven typisch, en er worden gebruiksvoorwerpen, bouwelementen en sierstukken gemaakt.²

De werkplaatsen liggen op de Pottenbakkersheuvel en in het Pottenbakkersdorp; 1500 tot 2000 mensen werken rechtstreeks in de pottenbakkerij, en het ambacht wordt doorgegeven in families, coöperaties en opleidingsinstellingen.³ Op de draaischijf ontstaan allerlei stukken, tot de in Marokko gewilde dakpannen toe.⁴

Geschiedenis

Vondsten uit 1994 bij Lalla Hniya Hamriya tonen in Safi keramiekproductie aan sinds ten minste de Almoravidische tijd in de 11e eeuw; tijdens de Portugese bezetting (1508–1541) lag ze stil.⁵ Een document uit 1821 laat zien dat de stad vanaf het begin van de 18e eeuw weer een pottenbakkerscentrum was.⁶

De Maison de l’Artisan verbindt de blauwe stijl met pottenbakkers uit Fez die zich in de 19e eeuw in Safi vestigden en de keramiek van de stad veelkleurig maakten.⁷ Ook Naïma El-Khatib-Boujibar, geciteerd door La Vie éco, noemt Fez als herkomst van de pottenbakkers die zich in de 18e eeuw in Meknes en later in Safi vestigden.⁸ De meester-pottenbakker Boujemaa Lamali stichtte in 1920 de eerste pottenbakkersschool van het land, en sinds 1990 heeft Safi het Musée national de la céramique.⁹

Waarvan het is gemaakt

De pottenbakkers gebruiken rode klei en een kleislib als deklaag voor kunststukken; hoe meer metaal het glazuur bevat, hoe witter en gladder het wordt, en met weinig metaal wordt het geel.¹⁰ Volgens de Maison de l’Artisan zijn ook zeer lichte kleisoorten en stukken met glanzende metaalachtige reflecties kenmerkend.¹¹ De vormen volgen gebogen lijnen, en na verloop van tijd kwamen er ontwerpen bij naar het voorbeeld van Perzische en Chinese abstracte kunst.¹²