Arganolie

Wat het is

Arganolie wordt uitsluitend gewonnen uit de pitten van de vruchten van de arganboom.¹ De arganboom (Argania spinosa) is endemisch: hij groeit alleen in de bossen van het biosfeerreservaat Arganeraie in Marokko.² Zijn vrucht is een groene, eivormige steenvrucht van ongeveer de grootte van een kleine pruim, en in de steen zit een oliehoudende pit.³

In de keuken van de Chleuh, de Amazigh van het zuidwesten, neemt arganolie volgens de encyclopedie van de Amazigh de plaats in die olijfolie bij andere Amazigh heeft; ze gaat in veel gerechten en gebak.⁴ Een daarvan is amlou, een pasta van amandelen, arganolie en honing.⁵ Volgens UNESCO wordt de olie gebruikt in de keuken en in cosmetica.⁶

Waar het vandaan komt

Het biosfeerreservaat Arganeraie werd in 1998 aangewezen; het beslaat zo’n 2,5 miljoen hectare tussen de Hoge Atlas en de Anti-Atlas en opent zich in het westen naar de Atlantische Oceaan.⁷ Het gebied van de beschermde aanduiding ‘Argane’ loopt langs de kust van ten noorden van Essaouira tot ten zuiden van Tiznit, meer dan 100 kilometer landinwaarts en tot 1500 meter hoogte, vooral op de zuidhellingen van de Hoge Atlas en de noordhellingen van de Anti-Atlas.⁸ Het omvat gemeenten in Essaouira, Taroudant, Tiznit, Agadir-Ida-Outanane, Inezgane-Aït Melloul, Chtouka-Aït Baha, Safi, Chichaoua en Guelmim.⁹

Geschiedenis

In 2009 erkende het ministerie van Landbouw de beschermde geografische aanduiding ‘Argane’, aangevraagd door de Association marocaine de l’indication géographique de l’huile d’argane (AMIGHA).¹⁰ In 2014 nam UNESCO ‘Argan, praktijken en kennis rond de arganboom’ op in haar Representatieve Lijst.¹¹ Sinds 21 december 2018 rekent de FAO het agropastorale systeem van de arganboom tot de Globally Important Agricultural Heritage Systems, en in 2021 riep de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties 10 mei uit tot Internationale Dag van de Arganboom.¹²

Hoe het wordt gemaakt

Volgens UNESCO winnen vooral vrouwen op het platteland, en in mindere mate mannen, de olie op traditionele wijze: oogsten, drogen, vruchtvlees verwijderen, kraken, sorteren, malen en kneden.¹³ De handmolen daarvoor wordt door ambachtslieden ter plaatse gemaakt, en bij het kneden wordt beetje bij beetje lauw water in precieze hoeveelheden toegevoegd.¹⁴ De kennis wordt doorgegeven door nadoen, van moeders op dochters.¹⁵

Voor de beschermde aanduiding worden de vruchten tussen juni en eind september verzameld, in de zon gedroogd en hoogstens 36 maanden bewaard; het vruchtvlees mag met de hand of machinaal worden verwijderd, en de olie wordt ambachtelijk of halfmechanisch gewonnen.¹⁶ Alle stappen van verzamelen tot afvullen moeten binnen het beschermde gebied plaatsvinden.¹⁷

Wanneer

Arganolie wordt als huwelijksgeschenk gegeven en gebruikt in veel feestgerechten.¹⁸ Elk jaar is 10 mei de Internationale Dag van de Arganboom.¹⁹

Waaraan je het herkent

Olie met de beschermde aanduiding draagt de vermelding ‘Argane’, samen met ‘Indication géographique protégée’ of ‘IGP’, het officiële logo en de controle-instantie.²⁰ Als smaak noemt het besluit geroosterde pitten; ook gehalten aan vetzuren en tocoferolen liggen vast.²¹